Film „Zlatni rez 42 – Djeca Kozare”, novo ostvarenje proslavljenog reditelja Lordana Zafranovića, otvoriće 53. Međunarodni filmski festival FEST, koji će biti održan od 2. do 11. oktobra u Beogradu. Publika će film premijerno videti 2. oktobra u Plavoj dvorani Sava centra, a ovogodišnji FEST, pod sloganom „Fest – Ljubav koja traje“, donosi 115 filmova na osam lokacija u glavnom gradu.
Otvaranjem FEST-a za Zafranovića se zatvara i jedan svojevrstan krug. Kada je na 51. FEST-u dobio „Beogradskog pobednika“ za izuzetan doprinos filmskoj umetnosti, izrazio je nadu da će se na festival vratiti sa novim filmom. Tri godine kasnije upravo će „Zlatni rez 42 – Djeca Kozare“ otvoriti 53. izdanje festivala.
Istorijska ratna drama „Zlatni rez 42 – Djeca Kozare” traje 249 minuta i bavi se stradanjem dece i drugih žrtava u logoru Jasenovac 1942. godine. Film je nastao prema scenariju Arsena Diklića i Lordana Zafranovića iz 1986. godine, dok je kao koscenaristkinja navedena Uroška Tatomir.
U središtu filma nalazi se jedan od najmračnijih perioda Drugog svetskog rata na prostoru nekadašnje Jugoslavije. Zafranović priču gradi kroz perspektive žrtava i počinilaca, istražujući ono što autori filma određuju kao „anatomiju zla“. Među žrtvama prikazanim u filmu su Srbi, Jevreji, Romi i hrvatski antifašisti.
Reč je o temi kojoj se Zafranović tokom svoje višedecenijske karijere vraćao u različitim ostvarenjima – zločinu, odgovornosti, stradanju i pitanju kako čovek postaje deo sistema nasilja.
Veliki obim projekta vidi se i po ekipi koja je radila na filmu. Prema podacima FEST-a, autorsku i glumačku ekipu čini više od 100 glumaca i preko 60 filmskih profesionalaca iz regiona.
U filmu igraju Leon Lučev, Rene Bitorajac, Milan Marić, Milivoj Beader, Aleksej Bjelogrlić, Milica Stanković, Vuk Trnavac, Anica Dobra, Irfan Mensur, Katarina Radivojević, Dušanka Glid Stojanović, Pavle Mensur, Miodrag Miša Dragićević, Jadranka Nanić Jovanović, Gorica Popović, Bojan Navojec, Hana Hegedušić, Slobodan Milovanović i Ivica Klemenc, dok se kao gost pojavljuje Miki Manojlović.
Direktor fotografije je Goran Volarević, za scenografiju je bio zadužen Milenko Jeremić, kostimografiju potpisuje Boris Čakširan, montažu Milena Predić i Alfred Kolombo, dok je muziku komponovao Željko Joksimović.
Producent filma je TS Media, koproducenti su Net Film Production iz Republike Srpske i Art & Popcorn iz Srbije, dok je izvršna produkcija Košutnjak film.
Kako bi događaji iz leta 1942. godine bili što verodostojnije prikazani, na više lokacija u Srbiji građena je kompleksna scenografija. Osmislio ju je scenograf Milenko Jeremić, koji je sa Zafranovićem sarađivao i na jednom od njegovih najpoznatijih ostvarenja, filmu „Okupacija u 26 slika“.
Snimanje je trajalo tokom više etapa, a deo filma nastajao je i u Zrenjaninu, gde je za potrebe produkcije preuređen centralni gradski trg.
Lordan Zafranović rođen je 1944. godine. Prve godine života proveo je sa majkom i starijim bratom u izbeglištvu u El Šatu na Sinaju, što je podatak koji dobija posebnu težinu kada se posmatraju teme kojima će se kasnije baviti u svom filmskom stvaralaštvu.
Filmsku režiju diplomirao je 1971. godine na čuvenoj praškoj akademiji FAMU, u klasi oskarovca Elmara Klosa. Pripada generaciji jugoslovenskih autora obrazovanih u Pragu koja je ostavila snažan trag u kinematografiji nekadašnje Jugoslavije.
Iza Zafranovića je oko 80 filmova i šest decenija stvaralaštva. Njegov autorski opus obuhvata igrane i dokumentarne filmove, a neka od najpoznatijih ostvarenja su „Okupacija u 26 slika“, „Pad Italije“, „Večernja zvona“, „Krv i pepeo Jasenovca“ i „Zalazak stoljeća / Testament L. Z.“.
Posebno mesto u njegovoj karijeri zauzima „Okupacija u 26 slika“, koja je 1979. godine prikazana u takmičarskom programu Filmskog festivala u Kanu.
Tokom karijere Zafranović je dobio brojna priznanja, među kojima je i „Beogradski pobednik“ 51. FEST-a za izuzetan doprinos filmskoj umetnosti.
Ovogodišnji, 53. FEST biće održan od 2. do 11. oktobra, a posle šest godina festival se vraća u Sava centar. Projekcije će biti organizovane na ukupno osam lokacija: u Sava centru, Domu omladine, Dvorani Kulturnog centra Beograda, Cineplexxu TC Galerija, Cineplexxu BEO Shopping Center, Concept Cinema by CineStar u Ada Mallu, Tuckwoodu i Ložionici.
Ovogodišnji slogan „Fest – Ljubav koja traje“ inspirisan je istoimenim dokumentarnim filmom reditelja Dinka Tucakovića, snimljenim povodom jubilarnog 30. FEST-a, a organizatori njime podsećaju na višedecenijsku vezu beogradske publike i festivala koji postoji od 1971. godine.
Film „Zlatni rez 42 – Djeca Kozare” nalazi se i u Regionalnom takmičarskom programu FEST-a.
Lordan Zafranović govorio je o filmu „Zlatni rez 42 – Djeca Kozare“ i u junu ove godine, kada je na Balkanskom festivalu filmske režije primio nagradu „Živojin Žika Pavlović“ za promociju kinematografije Balkana u svetu. Govoreći tada o svom novom filmu i teškoćama sa kojima se susretao, Zafranović je rekao:
„Uvek sam govorio da u teškim vremenima, ako film ne izazove skandal – zapravo je nepotreban. U zemljama gde još postoji mogućnost da se čovek buni i da pokaže tu svoju pobunu preko jednog od najmoćnijih medija – a to je film – još uvek postoji mogućnost da se napravi skandalozan film. Da se napravi film koji će biti zabranjen.“
Osvrćući se upravo na ostvarenje koje će sada otvoriti FEST, Zafranović je tada poručio:
„Sada sam napravio film o Jasenovcu i vidim da su evropska vrata za taj film zatvorena. Jednostavno ne prolazi ta slika zla koje je Evropa stvorila.“
Posebno potresna bila je projekcija filma održana 27. septembra u beogradskoj MTS dvorani za članove Udruženja logoraša jasenovačkog logora, među kojima su bili i preživeli svedoci stradanja. Nakon projekcije govorili su o svojim utiscima i o tome kako je Zafranović na velikom platnu prikazao stradanje koje su i sami preživeli. U ime Njegove svetosti patrijarha srpskog g. Porfirija projekciji je prisustvovao i vikarni episkop toplički Petar, objavila je TV Hram.
Film „Zlatni rez 42 – Djeca Kozare” prvi put će biti prikazan publici 2. oktobra, na otvaranju 53. FEST-a u Sava centru, a u subotu 3. oktobra u Banjaluci.
