Savremena radiologija danas ima jednu od najvažnijih uloga u ranom otkrivanju malignih bolesti, a napredak tehnologije omogućio je precizniju i bržu dijagnostiku nego ikada ranije. Ipak, uprkos dostupnosti savremenih metoda, veliki broj pacijenata i dalje odlaže preventivne preglede, zbog čega se ozbiljna oboljenja često otkrivaju u kasnijim fazama.
O značaju radiološke dijagnostike, ulozi preventivnih pregleda i savremenim metodama snimanja za Princip magazin govori doktor Predrag Ćirković, specijalista radiologije iz Beograda, koji u okviru rada u klinici Special Medic posebnu pažnju posvećuje savremenoj dijagnostici tumora različitih lokalizacija.
Koliko je uloga radiologa danas ključna u ranom otkrivanju malignih bolesti, posebno imajući u vidu da se mnogi tumori otkrivaju upravo putem snimanja?
Uloga radiologa u ranom otkrivanju malignih bolesti ne može biti dovoljno velika ukoliko pacijenti, odnosno stanovništvo u širem smislu, nemaju razvijenu svest o potrebi odlaska na preventivne preglede, bilo da su organizovani od strane nadležnog ministarstva ili da na njih odlaze samoinicijativno.
PROČITAJTE I OVU VEST:
Onkolog dr Zorka Inić: Ne čekajte simptome – pregled danas znači život sutra
Kada pacijent dođe na preventivni pregled, onda uloga radiologa, u zavisnosti od znanja i iskustva, može biti ključna u ranom otkrivanju malignih bolesti određenih delova tela. Naglašavam određenih delova tela zato što maligne bolesti sistema organa za varenje – jednjaka, želuca, tankog i debelog creva – uglavnom dijagnostikuju gastroenterolozi endoskopskim metodama.
U ostalim slučajevima, korišćenjem naprednih vizualizacionih metoda, kakve su ultrazvuk, CT i magnetna rezonanca (MR), mogu se rano dijagnostikovati maligni tumori, što umnogome pojednostavljuje lečenje i povećava verovatnoću izlečenja pacijenata obolelih od ovih bolesti.
U svakodnevnom radu tumačite RTG, CT i MR nalaze – u kojim situacijama svaka od ovih metoda daje najpreciznije rezultate i kako se međusobno dopunjuju?
RTG, odnosno radiografija, danas nema više onakav značaj kakav je imao pre uvođenja naprednijih metoda poput CT-a i MR u dijagnostičke algoritme.
Njegov značaj ogleda se u tome što je izvođenje jednostavnije, dostupnije i jeftinije u poređenju sa ove dve naprednije metode, zbog čega predstavlja prvi korak u dijagnostičkom algoritmu. Međutim, nalaz radiografije u velikom broju slučajeva nije dovoljno specifičan da bi se na osnovu njega postavila dijagnoza, pa je potrebno uraditi CT ili MR.
Kada su u pitanju organi grudnog koša, najčešće se kao dodatna dijagnostika radi CT, jer je za izvođenje CT pregleda potreban kraći vremenski period, pa na kvalitet pregleda manje utiču srčana radnja i disanje, što kod MR pregleda može imati otežavajući efekat.
Prilikom pregleda organa abdomena i male karlice obično se, zbog niže cene, prvo izvodi CT pregled, ali ukoliko i nakon njega postoji dijagnostička dilema, sledeći korak je MR. Kada je u pitanju pregled organa centralnog nervnog sistema i lokomotornog sistema, MR je, po mom mišljenju, neprikosnovena metoda pregleda.
Često se govori o značaju preventivnih pregleda, ali pacijenti ih i dalje odlažu – šta biste izdvojili kao najveći rizik takvog ponašanja?
Pomenuo sam u odgovoru na prvo pitanje da je neophodno da pacijenti odlaze na preventivne preglede, jer njihovo odlaganje u velikom broju slučajeva može dovesti do otkrivanja tumora u odmakloj fazi bolesti, što otežava lečenje i značajno smanjuje verovatnoću pozitivnog ishoda.
Koliko savremene radiološke metode danas omogućavaju otkrivanje tumora u najranijoj fazi i da li se u praksi to zaista dovoljno koristi u Srbiji?
Savremene radiološke metode pružaju odličnu osnovu za rano otkrivanje tumora i svakodnevno se unapređuju i nadograđuju, što dodatno olakšava posao radiologa.
Teško je reći koliko se ove mogućnosti zaista dovoljno koriste u Srbiji, jer bi za takvu procenu bili potrebni precizni statistički parametri, a jedan od najvažnijih jeste procenat rano otkrivenih tumora u ukupnoj statistici tumorske patologije.
Da li primećujete porast broja pacijenata kod kojih se dijagnoza postavlja kasno i koji su najčešći razlozi za to?
Mislim da je broj pacijenata kod kojih se dijagnoza postavlja kasno u relativnoj stagnaciji, a razlozi za otkrivanje bolesti u odmakloj fazi najčešće su stavovi pacijenata, dostupnost dijagnostike, kao i stručnost i obučenost lekara.
Kao autor stručnih radova i aktivni član profesionalnih udruženja, koliko je važno kontinuirano usavršavanje u oblasti radiologije i praćenje novih tehnologija?
Kontinuirano usavršavanje u medicini predstavlja stalnu potrebu, a posebno u radiologiji, koja je među medicinskim granama najpodložnija intenzivnom tehnološkom i tehničkom razvoju.
Sve napredne dijagnostičke i radiološke metode konstantno se unapređuju razvojem i usavršavanjem softverskog inženjerstva.
Šta biste poručili ljudima koji nemaju simptome i smatraju da im pregledi nisu potrebni – kada je pravo vreme za prvi dijagnostički pregled?
Za ljude koji nemaju simptome i smatraju da im pregledi nisu potrebni, pravo vreme za prvi dijagnostički pregled je odmah posle čitanja ovog članka.
AUTOR: LENA KARMAN
PROČITAJTE I OVU VEST:
Prof. Dejvid Sinkler sa Harvarda o NMN suplementu: Može li se starenje usporiti
