Daglas Tompkins (Douglas Tompkins), jedan od osnivača kompanije Nort Fejs (The North Face), imao je bogatstvo, uspeh i globalno poznate brendove. Nakon što je prodao Nort Fejs, zajedno sa prvom suprugom osnovao je modni brend Espri (Esprit), koji ga je učinio multimilionerom.
Ali, vremenom je shvatio da mu svet mode i stalne potrošnje više nema smisla. Na etiketama je, kako se navodi, ostavljao poruku: „Ako vam ne trebam, nemojte me kupiti.“ Na kraju je došao do zaključka da industrija koja mu je donela bogatstvo istovremeno šteti onome što je najviše voleo – prirodi.
Godine 1968. krenuo je sa grupom prijatelja, među kojima je bio i osnivač Patagonije Ivon Šunjard (Yvon Chouinard), kopnenim putem od Kalifornije do Argentine, kako bi se popeli na Fic Roj (Fitz Roy). To putovanje kroz Patagoniju promenilo je njegov život. Tokom narednih decenija proveo je više od 7.000 sati leteći iznad Patagonije. Kupovao je ogromne površine zemlje za projekat Pumalin park (Pumalín Park), zbog čega su ga u Čileu mnogi gledali sa sumnjom. Govorilo se čak da je kupio toliko zemlje da je „podelio zemlju na dva dela“.
Tompkins je, međutim, tvrdio da ima samo jedan cilj – da sačuva jedan od poslednjih netaknutih predela planete.
Danas se zahvaljujući njegovoj viziji kroz Čile proteže Ruta parkova Patagonije (Patagonia Parks Route), mreža zaštićenih područja duga gotovo 3.000 kilometara.
Karolina Morgado (Carolina Morgado), izvršna direktorka organizacije Rivajlding Čile (Rewilding Chile), koja je sa Tompkinsom radila više od 30 godina, rekla je da je njegova poslednja velika ideja bila upravo Ruta parkova Patagonije. Njegova vizija bila je da zaštićena područja ne budu samo prirodni rezervati, već i pokretači lokalnih ekonomija – mesta gde turizam dolazi kao posledica zaštite prirode, a ne obrnuto.
Mreža parkova Patagonije (Patagonia Parks Network) zvanično je uspostavljena 2019. godine. Dve godine ranije, organizacija Tompkins konzervacija (Tompkins Conservation) dala je istorijsku donaciju državi Čile, omogućivši stvaranje pet novih parkova – Melimoju (Melimoyu), Patagonija (Patagonia), Kaveskar (Kawésqar), Sero Kastiljo (Cerro Castillo) i Pumalin Daglas Tompkins (Pumalín Douglas Tompkins) – kao i proširenje tri postojeća: Ornopiren (Hornopirén), Korkovado (Corcovado) i Isla Magdalena (Isla Magdalena).
Ukupno, doprinosi ove organizacije doveli su do stvaranja mreže koja obuhvata više od 4,5 miliona hektara. Kada se tome dodaju već postojeći parkovi, više od 11 miliona hektara zemlje danas je zaštićeno kao nacionalni park.
Jedna od najvažnijih bitaka koju je Tompkins podržao bila je borba protiv projekta HidroAjsen (HidroAysén). Taj projekat predviđao je izgradnju pet brana i dalekovoda dugog oko 2.000 kilometara kroz neke od najlepših predela Patagonije.
Iz te borbe nastao je pokret Patagonija sin Represas (Patagonia Sin Represas), odnosno „Patagonija bez brana“. Tompkins je preko svoje Fondacije duboke ekologije (Deep Ecology Foundation) pomogao kampanju sa oko 2,5 miliona dolara između 2007. i 2008. godine, ali je učestvovao i u osmišljavanju strategije – od medijskih oglasa do bilborda koji su građanima pokazivali kako bi izgledala Patagonija presečena stubovima visokim i do 80 metara.
Danas organizacija Tompkins konzervacija u Čileu i Argentini deluje kao Fondacija za rivajlding (Rewilding Foundation). Bavi se vraćanjem ugroženih vrsta u prirodu, zaštitom ekosistema i stvaranjem kopnenih i morskih parkova.
Na kraju ove priče stoji i tragičan kraj čoveka koji je život posvetio divljini. Daglas Tompkins preminuo je 8. decembra 2015. godine, nakon kajakaške nesreće na jezeru General Karera (Lake General Carrera), drugom najvećem jezeru u Južnoj Americi. Tokom oluje, njegov kajak se prevrnuo, a Tompkins je proveo sate u ledenoj vodi pre nego što je preminuo od hipotermije u bolnici u gradu Koihajke (Coyhaique).
Imao je 72 godine.
„Umro je radeći ono što je voleo“, rekla je njegova supruga Kristin Tompkins (Kristine Tompkins) u dokumentarnom filmu Vajld lajf (Wild Life).
Ono što je započeo, ona je nastavila. Danas se projekat Daglasa i Kristin Tompkins smatra jednim od najvećih poduhvata vraćanja prirode prirodi – dokazom da se bogatstvo može potrošiti i na nešto što ne pripada jednom čoveku, već svima.
AUTOR: LENA KARMAN
