Povodom obeležavanja Savindana, školske slave i praznika posvećenog prvom srpskom arhiepiskopu i prosvetitelju, Narodni muzej Srbije organizuje besplatno tematsko vođenje pod nazivom „Lik Svetog Save: umetnost, mit i istorija“, koje će biti održano u utorak, 27. januara 2026. godine, u 16 časova. Program je otvoren za sve posetioce, ulaz je slobodan, a prethodna prijava nije potrebna.
Ovim posebnim vođenjem Narodni muzej Srbije pridružuje se obeležavanju jednog od najznačajnijih datuma u srpskoj kulturi i obrazovanju, nudeći publici priliku da ličnost Svetog Save sagleda iz više perspektiva – istorijske, umetničke, simboličke i prosvetiteljske. Program je namenjen svima koji žele dublje razumevanje Savinog nasleđa, bez obzira na predznanje, uz otvoren razgovor i stručno vođenje.
Tematsko vođenje „Lik Svetog Save: umetnost, mit i istorija“ osvetljava slojevitu i višedimenzionalnu ličnost Svetog Save, polazeći od njegovih predstava u likovnoj umetnosti, preko narodne književnosti i žitija, pa sve do načina na koje se njegovo delo danas tumači i vrednuje u savremenoj kulturi i obrazovanju. Poseban akcenat biće stavljen na simboliku Savinog lika, kao i na prosvetiteljsku nit u srpskoj kulturi, koja započinje upravo njegovim ličnim delovanjem i duhovnom vizijom.
Kroz dijalog sa publikom, biće otvorena pitanja odnosa mita i istorije, načina na koji se Sveti Sava oblikovao u kolektivnoj svesti naroda, ali i kako njegova poruka i danas ostaje aktuelna u vremenu društvenih i kulturnih izazova. Tokom programa govoriće muzejske edukatorke i kustoskinje Tatjana Radaković i Mina Milović, koje će stručno i pristupačno voditi razgovor kroz odabrane umetničke i istorijske primere.
Sveti Sava, rođen kao Rastko Nemanjić oko 1174. godine, bio je najmlađi sin velikog srpskog župana Stefana Nemanje i Ane. Na dvoru u Rasу, zajedno sa starijom braćom Stefanom i Vukanom, stekao je izuzetno obrazovanje. Od rane mladosti pokazivao je snažnu sklonost ka učenju i duhovnom životu, a na njegov razvoj posebno su uticala žitija velikih hrišćanskih podvižnika i prosvetitelja.
Iako mu je u mladosti povereno upravljanje Humskom oblašću, Rastko napušta svetovni život i odlazi na Svetu Goru, gde u osamnaestoj godini prima monaški čin i dobija ime Sava. Njegov otac, Stefan Nemanja, kasnije se takođe zamonašuje kao Simeon Mirotočivi, te zajedno sa sinom obnavlja manastir Hilandar, koji će vekovima biti jedno od najvažnijih središta srpske duhovnosti, prosvete i kulture.
Povratkom u Srbiju 1207. godine, Sveti Sava započinje intenzivan rad na crkvenom, kulturnom i narodnom prosvećivanju, mireći zavađenu braću i učvršćujući temelje države i Crkve. Godine 1219. u Nikeji biva hirotonisan za prvog srpskog arhiepiskopa, čime Srpska pravoslavna crkva stiče autokefalnost. Kao arhiepiskop, osniva eparhije, podiže crkve, manastire i škole, objedinujući u svojoj ličnosti duhovnika, državnika, učitelja i prosvetitelja.
Sveti Sava preminuo je 1235. godine u Trnovu, a njegove mošti su 1237. godine prenete u manastir Mileševu, gde su vekovima bile snažan simbol duhovnog i nacionalnog jedinstva srpskog naroda. Njihovo spaljivanje na Vračaru 1594. godine, po naređenju Sinan-paše, duboko je urezano u kolektivno pamćenje, ali je upravo taj čin dodatno učvrstio Savin značaj u svesti naroda.
Danas, na mestu spaljivanja njegovih moštiju, uzdiže se Hram Svetog Save, jedan od najvećih i najznačajnijih pravoslavnih hramova na svetu, simbol trajnosti Savinog dela i njegovog mesta u srpskoj istoriji i kulturi – navedeno je na zvaničnom sajtu Srpske pravoslavne crkve.
Narodni muzej Srbije poziva sve zainteresovane građane, učenike, studente i ljubitelje kulture da se pridruže ovom besplatnom tematskom vođenju i razgovoru o ličnosti Svetog Save – figuri koja istovremeno pripada istoriji, mitu i savremenom kulturnom identitetu Srbije.
PROČITAJTE I OVO:
PROČITAJTE I OVO:
