Više od 150 miliona ljudi širom sveta živi sa nekim oblikom limfedema (lat. oedema lymphaticum; engl. lymphedema), dok se procenjuje da u Srbiji ovu bolest ima oko 70.000 osoba. Ipak, mnogi za limfedem prvi put čuju tek kada se sa njim suoče lično ili kroz bolest člana porodice.
Upravo sa ciljem boljeg informisanja pacijenata, unapređenja dijagnostike i lečenja, kao i povezivanja stručnjaka različitih specijalnosti, osnovano je Udruženje za limfedem Srbije, koje će u oktobru organizovati i stručni kongres posvećen ovoj bolesti. U razgovoru za Princip magazin, prim. dr Javorka B. Marković Delić, specijalista dermatologije i subspecijalista angiologije, govori o tome šta je limfedem, koliko je ova bolest rasprostranjena u Srbiji i zašto je rano prepoznavanje simptoma od presudnog značaja.
Koliko je limfedem zastupljen u Srbiji i da li postoje podaci o broju ljudi koji žive sa ovim stanjem?
Dr Javorka Marković Delić: Limfedem čini oko 10 do 15 odsto svih poremećaja cirkulacije tečnosti u organizmu. Prema epidemiološkim studijama i podacima Svetske zdravstvene organizacije, jedna od 25 osoba ima neki stepen limfedema, što znači da sa ovom bolešću živi više od 150 miliona ljudi širom sveta. Od toga je oko 30 miliona primarnih limfedema, koji su genetski uslovljeni, dok su ostali sekundarni i nastaju nakon povreda, tumora, operacija ili drugih faktora rizika.
Najčešći uzrok limfedema u svetu jeste endemska limfna filarijaza, parazitarno oboljenje koje je rasprostranjeno u tropskim područjima Afrike, Azije i Južne Amerike. Kod dece i adolescenata češći je primarni limfedem, dok kod odraslih preovlađuju sekundarni oblici bolesti. Limfedem je dva do četiri puta češći kod žena. Procenjuje se da u Srbiji sa limfedemom živi između oko 70.000 ljudi, a kod približno trećine razvijaju se komplikacije.
Mnogi građani prvi put čuju za limfedem tek kada se susretnu sa njim lično ili kroz bolest člana porodice. Kako biste jednostavno objasnili šta je limfedem i koji su njegovi najčešći simptomi?
Dr Javorka Marković Delić: Limfedem predstavlja akutno ili hronično oticanje dela tela, najčešće nogu ili ruku, koje nastaje zbog nakupljanja prekomerne količine limfne tečnosti u međućelijskom prostoru. Do toga dolazi kada limfni sistem nije u stanju da dovoljno efikasno preuzima i odvodi tečnost iz tkiva.
Bolest se ispoljava povećanjem obima zahvaćenog dela tela, promenom njegovog oblika, osećajem težine, otežanim hodom ili pokretima, promenama teksture i elastičnosti kože, a u težim slučajevima može doći do curenja limfne tečnosti. U uznapredovalim stadijumima javljaju se fibroza kože, hronične rane, infekcije poput erizipela i celulitisa, limfangitis, elefantijaza, a veoma retko i tumori limfnog sistema.
Vi i još devetoro kolega osnovali ste Udruženje za limfedem Srbije. Šta Vas je podstaklo na taj korak i koliko je u Srbiji do sada nedostajala jedna ovakva organizacija?
Dr Javorka Marković Delić: Pre osnivanja Udruženja za limfedem Srbije nije postojala nijedna stručna organizacija lekara koja se isključivo bavila limfologijom. Grupa specijalista koja u svakodnevnoj praksi leči veliki broj pacijenata sa limfedemom godinama je razgovarala o potrebi zajedničkog rada u ovoj oblasti medicine. Reč je pre svega o specijalistima vaskularne hirurgije i angiologije, plastične i rekonstruktivne hirurgije, onkologije, fizijatrije i dermatologije.
To smo i ostvarili 20. aprila 2023. godine u Beogradu osnivanjem Udruženja za limfedem Srbije. Postoji velika potreba za saradnjom i ujednačavanjem stručne doktrine.
U mojoj praksi, kao subspecijaliste angiologije, oko 25 odsto pacijenata čine osobe sa limfedemom. I kolege drugih specijalnosti svakodnevno leče decu i odrasle koji imaju limfedem nakon povreda, tumora, operacija, infekcija ili tromboze vena. Njima su potrebni pravovremena dijagnoza, odgovarajuća terapija, redovne kontrole i stručni saveti. Zbog svega toga potreba za ovakvim udruženjem bila je velika.
(Drugi deo intervjua: Kako nastaje limfedem, zašto je čest posle lečenja malignih bolesti, kako se leči, sa kojim problemima se pacijenti suočavaju i šta će doneti kongres Udruženja za limfedem Srbije.)
AUTOR: LENA KARMAN
PROČITAJTE I OVU VEST:
