Postoje gradovi u koje se stigne sa velikim očekivanjima, a onda se čovek pita gde je ono što je zamišljao. St. John’s na Antigvi nije takav grad. On ne pokušava da vas zadivi na prvi pogled. Ne dočekuje vas monumentalnim trgovima, raskošnim palatama i savršenim fasadama. Njegovo srce nalazi se oko luke, tamo gde se grad odavno susreće sa morem. A more je ovde mnogo više od pejzaža. Ono je razlog zbog kojeg je grad nastao i zbog kojeg je vekovima bio važan.
Luka je vekovima služila kao ključna tačka za kolonijalnu trgovinu i transport šećerne trske, dok je danas potpuno modernizovana i prilagođena prihvatu najvećih svetskih brodova. Luka se dodatno proširila 2021. godine, kada je završen veliki projekat proširenja i izgradnje petog pristaništa, vredan oko 30 miliona dolara. Zahvaljujući tome, luka danas može istovremeno da ugosti čak pet džinovskih kruzera, uključujući i naš Alegra.krstarenja.
Kada se iskrcate na tlo, ulazite direktno u komplekse Heritage Quay i Redcliffe Quay, gde turiste čekaju brojne bescarinske prodavnice, restorani sa karipskom hranom i lokalne zanatlije. Kada produžite prema plaži, bićete iznenađeni koliko napuštenih kuća ima u glavnom gradu Antigve i Barbude, St. Džonsu (St. John’s). Okvirno, nalazi se preko 500 napuštenih i trošnih kuća, uglavnom zato što su njihovi vlasnici odselili u inostranstvo, imovinski odnosi između naslednika nisu rešeni ili postoje veliki dugovi za poreze.
Karibi iz drugog ugla: St. Kitts, ostrvo istorije, šećera i tirkiznog mora
Šarene kuće, male prodavnice, prodavci na ulici, lokalne pijace i užurbane ulice stoje jedni uz druge sa zgradama koje pamte neka sasvim druga vremena. Neke od njih deluju pomalo umorno, ali upravo u tome ima nečeg privlačnog. St. John’s nije grad koji je svoju starost pokušao da sakrije.
Čest prizor su gomile smeća ispod kuća. Mnoge tradicionalne i starije kuće na Karibima građene su na stubovima, drvenim ili betonskim, kako bi se obezbedila ventilacija i zaštita od poplava. Taj prazan prostor ispod kuće, ukoliko objekat ostane napušten ili se ne ogradi, postaje idealno i skriveno mesto za nelegalno odlaganje smeća. Na taj način se formiraju takozvane divlje deponije.
Ovaj prostor često se koristi i kao privremeni zaklon za beskućnike i ljude sa problemima zavisnosti. Ovo mesto je tranzitna ruta za drogu, pa iako ova lokacija nije mesto gde se uzgajaju sirovine za proizvodnju, narkotici su vrlo zastupljeni, naročito marihuana, kao i alkohol. Interesantno je da je Erik Klepton 1998. godine osnovao privatni centar za lečenje bolesti zavisnosti baš u ovom gradu.
Snabdevanje pijaćom i tehničkom vodom na Antigvi predstavlja ogroman svakodnevni izazov za lokalno stanovništvo, a prizor punjenja plastičnih kanistera na uličnim slavinama (standpipes) uobičajena je slika u St. Džonsu i okolnim naseljima.
Pre nego što je grad dobio svoj današnji oblik, područje oko luke bilo je malo naselje. Njegov položaj bio je strateški dragocen, pa je tokom kolonijalnog perioda St. John’s počeo da dobija sve značajniju ulogu. Britanska mornarica je ovde pronašla prirodno zaštićenu luku koja je bila idealna za sklanjanje brodova od uragana i njihovu popravku.
Grad je planski razvijan nakon francuskog napada sredinom 17. veka, a luka je postala važna tačka trgovine i odbrane. Antigua je, kao i mnoga karipska ostrva, bila deo ogromnog kolonijalnog sistema zasnovanog na šećeru. Iza priče o trgovini, brodovima i evropskim silama nalazila se mnogo teža priča – priča o porobljenim ljudima afričkog porekla čiji je rad bio temelj ekonomije ostrva.
Ne smete propustiti plažu Fort Džejms. Ovo je prelepa i dugačka peščana obala koja se nalazi na svega nekoliko minuta vožnje od glavnog grada. Posebna atrakcija za koju vodiči koriste ove konje jeste jahanje bez sedla direktno u plićaku i toplom karipskom moru.
Idealna je za opuštanje jer spaja mirno, tirkizno more i istorijski šarm stare britanske tvrđave koja se nalazi na brdu iznad nje. Kada krenete u pravcu tvrđave Fort James, duž plaže se mogu videti prelepi kontrasti belog peska, tirkiznog mora i suvih stabala koja izviru iz peska.
Obilazak neosvojivog bedema
Fort Džejms je stara britanska tvrđava podignuta na stenovitom rtu sa kojeg se pruža čist pogled na ulaz u zaliv i luku glavnog grada. Britanske kolonijalne vlasti započele su njenu izgradnju 1706. godine kako bi osigurale odbranu ostrva od francuskih ratnih brodova i pirata koji su u to doba harali Karipskim morem. Utvrđenje je dobilo ime u čast engleskog kralja Džejmsa II.
Na vrhuncu svoje vojne moći ova kamena utvrda bila je neosvojivi bedem opremljen sa 36 teških topova. Zanimljiva je istorijska činjenica da su ovi topovi, teški po nekoliko tona, dopremani na vrh brda uz ogroman napor, tako da su desetine volova vukle samo jednu cev. Unutar zidina nalazila se barutana, magacini sa hranom i kasarne u kojima je boravilo preko 70 vojnika spremnih za borbu.
Ipak, tvrđava nikada nije direktno napadnuta, pa su topovi umesto za odbranu najčešće korišćeni za ispaljivanje signala dobrodošlice prijateljskim trgovačkim brodovima. Lokacija je potpuno otvorena za obilazak.
U jednom trenutku ste na prometnoj ulici, okruženi automobilima i ljudima koji završavaju svakodnevne poslove, a već nekoliko minuta kasnije stojite pred nekom starom zgradom i pokušavate da zamislite kako je taj isti prostor izgledao pre dva ili tri veka.
Posebnu pažnju privlači zgrada nekadašnje sudnice, u kojoj se danas nalazi Muzej Antigve i Barbude. Građena je u 18. veku i smatra se jednom od najstarijih zgrada u St. John’su. Nekada su se ovde donosile odluke i vodili sudski poslovi, a danas prostor govori o istoriji ostrva i ljudima koji su ga oblikovali.
Ova građevina potiče iz sredine 18. veka i smatra se najstarijim objektom u gradu koji je i dalje u upotrebi. Sam muzej je zvanično otvoren 1985. godine sa ciljem da sačuva bogato kulturno nasleđe ovih ostrva. U muzeju možete videti arheološke iskopine, grnčariju i repliku tradicionalne kuće naroda Aravak, koji su naseljavali ostrvo pre dolaska Evropljana.
Kao poseban kuriozitet i ponos ostrva, u muzeju se čuva kriket palica legendarnog lokalnog sportskog heroja, ser Viva Ričardsa. Osvojio je dva uzastopna Svetska prvenstva, 1975. i 1979. godine. Kao kapiten, ušao je u istoriju jer nikada nije izgubio nijednu Test seriju između 1985. i 1991. godine. Ulaz u muzej plaća se simbolična 3 američka dolara.
Katedrala Svetog Jovana Bogoslova je građevina koja drži titulu najžilavije crkve na Karibima, a njena burna istorija prepuna je bizarnih i fascinantnih detalja koji zvuče kao naučna fantastika.
Poučeni iskustvom sa ranijim zemljotresima, arhitekte su primenile genijalan trik. Spoljašnji zidovi su od masivnog kamena, ali je cela unutrašnjost izgrađena kao nezavisna drvena kutija od borovine. Na samom ulazu u dvorište stoje dve velike gvozdene statue svetaca. One uopšte nisu napravljene za ovu crkvu, već ih je britanska mornarica 1756. godine doslovno otela, odnosno konfiskovala sa jednog francuskog broda tokom rata.
Crkva je preživela najjače uragane i zemljotrese, ali su je 2010. godine zamalo uništili termiti. Zbog najezde ovih insekata, koji su izjedali drvenu unutrašnjost, katedrala je morala da bude hitno zatvorena na više godina radi rekonstrukcije.
Ukoliko ste u mogućnosti da dođete do istočnog dela ostrva, obavezno obiđite Devil’s Bridge, fascinantnu prirodnu formaciju od krečnjaka. Kada je na ostrvu vladalo ropstvo, očajni afrički robovi sa obližnjih plantaža dolazili su ovde i skakali sa mosta u smrt kako bi pobegli od mučenja.
Atlantska voda oko mosta toliko je divlja, a struje su toliko jake i nemilosrdne, da važi pravilo da ko god padne sa Đavoljeg mosta nikada ne izađe živ. Danas je ovo područje proglašeno za zvanični nacionalni park i jedno je od najposećenijih mesta na ostrvu za fotografisanje.
Posebna atrakcija su i crvene telefonske govornice koje su direktno kolonijalno nasleđe Velike Britanije, koja je vladala ostrvom stotinama godina, sve do proglašenja nezavisnosti 1981. godine. Ove govornice su identičan model čuvenih britanskih K6 govornica koje su se masovno izvozile u sve krajeve nekadašnje Britanske imperije.
Brodovi dolaze i odlaze. Jedni ljudi tek stižu na ostrvo, drugi ga napuštaju. Za nekoga je Antigua početak odmora, za nekoga posao, za nekoga dom. I možda baš zbog toga luka deluje kao pravo lice grada.
AUTOR: VLADIMIR CVETKOVIĆ CVELE
