Hajdučka trava, kantarion i bosiljak: Zašto su naši preci početkom juna brali „prve letnje trave“

Hajdučka trava kao jedna od najvažnijih biljaka u narodnoj tradiciji

U ranim letnjim danima, kada se priroda smiruje posle prolećnog rasta, u narodnoj tradiciji poseban značaj dobijaju biljke i verovanja vezana za njihovu snagu i zaštitnu moć.

O ovoj temi govorio je Saša Srećković, etnolog i muzejski savetnik Etnografskog muzeja, koji je istakao da se u narodnoj tradiciji početak juna vezuje za period kada priroda ulazi u svoju letnju fazu i kada se posebna pažnja poklanja biljkama koje se smatraju nosiocima pojačane prirodne snage.

U tom vremenu, poznatom kao vreme „prvih letnjih trava“, u narodu se sakupljaju biljke koje se koriste kako u narodnoj medicini, tako i za zaštitu domaćinstva, uz uverenje da upravo tada imaju najveću delotvornost.

Hajdučka trava, kamilica, nana i kantarion

On objašnjava da se među najčešće pominjanim biljkama nalaze hajdučka trava, koja se smatra jednom od najvažnijih univerzalnih lekovitih biljaka, zatim kamilica, poznata po svom umirujućem dejstvu, kao i nana, koja se vezuje za osveženje i ublažavanje letnje iscrpljenosti.

PROČITAJTE I OVAJ TEKST:

Slanina, sir u mehu, čvarci, kiseli kupus – hrana kao ogledalo kulture

 

Posebno mesto imaju bokvica i kantarion, poznat i kao Gospina trava, koji se smatra „sunčevom“ biljkom sa jakim zaštitnim i lekovitim svojstvima.

U narodnim verovanjima značajno mesto zauzima i pelin, čija se gorčina povezuje sa čišćenjem i zaštitom od negativnih uticaja, kao i bosiljak, koji se smatra svetom i zaštitnom biljkom u kućnoj upotrebi.

Biljke kao simbol zaštite i ravnoteže

Srećković je naglasio da se ove biljke ne posmatraju samo kroz njihova praktična lekovita svojstva, već i kroz simboličko značenje koje im je pripisivano u tradicionalnoj kulturi.

One se beru u ranim jutarnjim satima, uz posebnu pažnju i uverenje da tada zadržavaju svoju punu snagu, a njihova upotreba predstavlja način da se čovek uskladi sa sezonskim ritmovima prirode i očuva ravnoteža između zdravlja, doma i okruženja.

„U narodnim verovanjima smatralo se da biljke u ovom periodu nisu samo lekovite, već i ‘živi nosioci’ zaštite, pa su se često čuvale u kući tokom cele godine kao svojevrsne amajlije. Verovalo se i da njihov miris i prisustvo mogu da umire prostor, oteraju nesreću i uspostave ravnotežu između čoveka i prirodnih sila.

U nekim krajevima postojalo je i uverenje da se prva ubrana biljka u sezoni ne koristi odmah, već se čuva kao zaštita doma i znak ulaska u letnji period“, objasnio je Srećković.

Veza čoveka i prirode kroz vekove

Na taj način, biljke u narodnoj kulturi ne predstavljaju samo deo prirode, već i važan segment verovanja, znanja i svakodnevne prakse koja povezuje čoveka sa ritmovima godišnjih doba.

Njihova uloga prevazilazi lekovitost – one postaju simbol zaštite, blagostanja i povezanosti sa prirodom, čuvajući u sebi tragove narodnog iskustva prenošenog generacijama.